Çöpe Giden Ekmekle İnsanlık da Eksilir

Nazlı Işık Tan yazdı....

Sabah fırınından çıkan ekmeğin kokusu var ya; mis gibi çocukluğum kokar.

Çocukken babamla ekmek almaya giderdik. Eve varana kadar yarısını kemirirdim. Babam kızmazdı ama hep derdi ki:-Kızım, ekmeğin hatırını bil. Sofrada alın teri, güneşin sıcağı, toprağın sabrı var onda.

Şimdi bakıyorum da… TİSVA’nın verilerine göre Türkiye’de günde 12 milyon ekmek çöpe gidiyor.Yılda 4 milyar 380 milyon ekmek…İnsanın içi burkuluyor. Sanki koca bir dağın tepesinde ekmekten kale kurmuşsun ama aşağıda çocuklar aç…

Geçen gün kızımla bu konuda konuşuyoruz. Dedim ki:- Kızım, eskiden bayat ekmekten papara yapılırdı, hiç ziyan olmazdı. Şimdi çöpler dolu.Kızım hemen atladı:- Anne, bu sadece insanların bilinçsizliği değil. Sistem sorunu bu. Tedarik zinciri kötü, planlama yok, marketler stok fazlası yapıyor, belediyeler denetlemiyor…

Ben kızımın lafına biraz bozulur gibi oldum:-Evladım, sistem deyip de vicdanı rafa mı kaldıracağız yani? İnsan da sorumludur. Biz ekmeğe saygı duyardık.

Kızım haklı aslında… Meyve-sebzelerin yüzde 35’i sofraya ulaşamadan çürüyormuş. Depolama, nakliye, her şey baştan savma. Ama ben de haklıyım: Evdeki tüketim alışkanlığı değişmeden sistem de düzelmez ki…

Hatice Teyze vardı komşumuz, rahmetli. Bayat ekmeği ıslatır, fırında kızartır, üstüne domates sürer, mis gibi olurdu. Şimdi marketlerde raflar ışıl ışıl ama çöpler de dolup taşıyor.

Dedim ki kıza:-Evladım, gıda israfını yüzde 5 azaltsak 900 bin ailenin bir yıllık geçimi çıkar diyor uzmanlar.Kızım, elinde kahve, telefonuna bakarak:-Anne, mesele sadece israf değil, adalet. Bir yerde çöpe giden milyonlarca ekmek, başka yerde aç çocuklar… Bu, planlama sorunu.

Birden sustum. Haklıydı. Ama yine de içimden dedim ki:- Planlama eksik, vicdan eksik… Hangisi daha ağır basıyor acaba?

Çünkü ekmek çöpe gidince sadece buğday değil, insanın içindeki merhamet de ufalıyor sanki.

Ben hâlâ bayat ekmekten ekmek tatlısı yaparım. Artanı kuşlara bölerim.

Çünkü bilirim, ekmeğin kokusu eve huzur taşır.Ama çöpe giden ekmekle, insanlık da azar azar eksilir.