Çeşmekolu karpuzu tarihe mi karışıyor?

“Üretici pes etti”

Lüleburgaz’a bağlı Çeşmekolu köyünde uzun yıllar adından söz ettiren karpuz geleneği son yıllarda büyük bir düşüş içine girdi. “Emeğimizin karşılığını alamıyoruz, bu yüzden vazgeçtik” diyen üreticiler, artan maliyetler, kuraklık ve iş gücü yetersizliği nedeniyle karpuz ekimini bırakıyor. Bir zamanlar “balı aktı, adı kaldı” denilen Çeşmekolu karpuzu ise bugün yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Yıllar boyunca tadı, aroması ve kalitesiyle sofraların vazgeçilmezi olan Çeşmekolu karpuzu, artan üretim maliyetleri, su sıkıntısı, iklim değişikliği ve iş gücü yetersizliği nedeniyle üreticinin üretimden uzaklaşmasına neden oldu.

Trakya Üniversitesi Ziraat Fakültesi mezunu olan ve yaklaşık 34 yıldır tarım sektöründe faaliyet gösteren Türkan Aygün Kırbaş, bir dönem Trakya denildiğinde akla ilk gelen lezzetlerden biri olan Çeşmekolu karpuzunun artık eski günlerinden uzak olduğunu söyledi.

Çiftçinin para kazanmakta zorlandığını belirten Kırbaş, çevresel faktörlerin de üretimi ciddi şekilde etkilediğini ifade etti.

Çeşmekolu karpuzunun lezzetini belirleyen en önemli unsurun bölgenin toprak yapısı olduğuna dikkat çeken Kırbaş, topraktaki besin maddelerinin karpuza kendine özgü bir tat kazandırdığını belirtti.

Bir zamanlar ünü bölge sınırlarını aşan bu meşhur lezzetin bugün neredeyse yok olma noktasına geldiğini vurgulayan Kırbaş, köyde ticari anlamda karpuz üretimi yapan çiftçi sayısının 3-5 kişiye kadar düştüğünü söyledi.

Kırbaş, üretimin her geçen yıl daha da azaldığını aktararak, yerli üretimin azalmasıyla birlikte sofralara İran’dan, Diyarbakır’dan ve Adana’dan gelen karpuzların ulaştığını ifade etti.

Dalında güneşte olgunlaşmış Çeşmekolu karpuzunun lezzetinin ise bambaşka olduğunu dile getiren Kırbaş, “Bir dönem ‘balı aktı, adı kaldı’ dedirten Çeşmekolu karpuzu, bugün tadı damakta kalan ve özlenen bir lezzet olmaya yüz tuttu. Verimli topraklar yerinde dursa da, o topraklarda yetişen meşhur karpuz artık eski bereketinden oldukça uzak görünüyor.” ifadelerini kullandı.

“VAZGEÇTİK”

Köyde 200 dekar arazisi olan, Çeşmekolu’nda yaşayan, tarıma hizmet eden ve kendi deyimiyle “çekirdekten” çiftçiliğin içinde olan İsmet Çetin (67), artık Çeşmekolu’nda karpuzun pek fazla üretilmediğini aktardı.

Çetin, girdilerin artmasına rağmen son iki yıldan beri aynı fiyattan karpuz sattığını, hava şartlarının uygun gitmemesi, sulama göletinde su kalmaması ve iklim şartlarının elverişsiz olması nedeniyle bazı çiftçilerin eski karpuz verimliliğini alamadıklarını belirtti.

Pazarlama sorunu ve işçilik maliyetlerinin de çok fazla sorun yaşadıkları konular arasında yer aldığını dile getiren İsmet Çetin, “Sulama sorunu, gübresi, mazotu, ilaçlaması var. Bunlar hep masraf olduğu için üretici olarak mal yetiştiği zaman fiyatlardan memnun değiliz. Emeğimizin karşılığını alamadığımız için üretimden de vazgeçiyoruz. Geçen sene, önceki sene hep ekiyordum, bu sene vazgeçtim” dedi.

“MALİYET ARTTI SATIŞ AYNI KALDI”

Çetin fiyatların da bel büktüğünü kaydederek şöyle devam etti:

“Karpuzun kilosunu 2024 yılında 10 liraya verdik, 2025 yılında yine 10 liraya verdik. Masraflar yüzde yüz üzerine koydu. Biz iki yıl arka arkaya peş peşe mal sattık. Biz de emeğimizin karşılığını alamadığımız için üretimden vazgeçtik. Bu yıl işçiliği az olduğu için ayçiçeği ektim. İşçiliği ve masrafı karpuza göre daha az. İşçi istemiyor, insan gücü istemiyor. İşçi de bulamıyoruz zaten. Gençler güneşin altında, toprakta çalışmak istemiyor. Hâliyle biz de vazgeçtik.” diye konuştu.