Veto edildi, bağımsız seçildi, tarihe geçti!

Kırklareli Milletvekili Şevket Ödül gerçeği!

CHF tarafından iki kez veto edilmesine rağmen 1924 ara seçimlerinde bağımsız aday olarak 96 delegeden 92’sinin oyunu alarak milletvekili seçilen Şevket Ödül’ün siyasi mücadelesi, Araştırmacı-Yazar Ali Arslan’ın arşiv belgelerine dayanan çalışmasıyla gün yüzüne çıktı.

Araştırmacı-Yazar Ali Arslan, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Kırklareli siyasetinde önemli bir yere sahip olan Şevket Ödül’ün dikkat çeken siyasi mücadelesini kaleme aldı.

Arslan’ın arşiv belgelerine dayandırdığı çalışması, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) II. Dönem seçim sürecinde yaşanan gelişmelere ışık tutuyor.

TBMM, Bağımsızlığın kazanılmasının hemen ardından Cumhuriyetin ilanına giderken, ilk ve kurucu Meclis olarak kendini feshederek 1 Nisan 1923’te seçim kararı aldı. Son oturumunu 15 Nisan 1923’te gerçekleştiren Meclis’in ardından 28 Haziran 1923’te TBMM II. dönem seçimleri yapıldı.

II. Dönem seçimlerinde Kırklareli’den Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF) aday adayı olan Şevket Ödül’ün adaylığı, parti genel merkezi tarafından veto edildi. Seçimlerde Kırklareli’yi temsil etmeye Fuat Umay ve Şükrü Naili (N.) Gökberk hak kazandı. Ancak 31 Ekim 1924’te TBMM kararıyla, milletvekili seçilen subayların askerlik ile vekillik arasında tercih yapması zorunlu hale getirildi. Üniformasını çıkarmak istemeyenlerin Meclis’ten ayrılarak ordudaki görevine dönmesi, milletvekilliğini tercih edenlerin ise askerlikten ayrılması kararlaştırıldı.

Bu düzenleme sonrası Kırklareli Milletvekili Şükrü N. Gökberk milletvekilliğinden istifa etti. Boşalan milletvekilliği için 1 Kasım 1924’te alınan kararla 31 Aralık 1924’te ara seçime gidildi.

1923 seçimlerinde CHF’den aday gösterilmeyen Şevket Ödül, ara seçimlerde yeniden adaylık başvurusunda bulundu ancak ikinci kez veto edildi.

Bunun üzerine ön seçmenlere güvenerek bağımsız aday olan Ödül, 31 Aralık 1924’te yapılan seçimde 96 ön seçmenden 92’sinin oyunu alarak milletvekili seçildi.

CUMHURİYET DÖNEMİ’NİN İLK BAĞIMSIZ MİLLETVEKİLLERİNDEN BİRİ OLDU

Böylece Cumhuriyet Dönemi’nin ilk bağımsız milletvekillerinden biri oldu. Ödül, daha sonra İsmet Paşa’nın aracılığıyla Atatürk ile görüşerek CHF’ye geri döndü ve 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. dönemlerde Kırklareli Milletvekili olarak görev yaptı.

Ali Arslan’ın Ankara Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi’nde yaptığı araştırmalara göre, Şevket Ödül’ün veto edilmesinin temel nedeni, 20 Kasım 1922’de başlayan Lozan Görüşmeleri sırasında “Türk-Yunan Sınırı” ve “Batı Trakya’nın” Yunanistan’a bırakılmaması konusunda sergilediği sert muhalefet oldu.

Ödül’ün, Edirne Milletvekili ve Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nde Misak-ı Milli’yi okuyan, Malta sürgünü Şeref Aykut ile birlikte İsmet Paşa’ya çok sayıda yazı ve belge göndererek karşı tavır aldığı ifade ediliyor.

Öte yandan Milli Mücadele döneminde kurulan Trakya Paşaeli Cemiyeti’nin Lüleburgaz Şubesi kurucuları, Mustafa Kemal’in genelgesi doğrultusunda Lüleburgaz’da Cumhuriyet Halk Fırkası’nın kuruluşunda da yer aldı. 9 Eylül 1923’te kurulan CHF’nin Lüleburgaz teşkilatının kurucuları arasında Şevket Ödül’ün yanı sıra İsmail Efendi (Eski Belediye Reisi), Doktor Ahmet Bey (Belediye Başkanı), Enver Cengiz, Salih Cevdet Cever, Ali Haydar Efendi, Kemal Bey, Berri Efendi, Murad Bey, Muhiddin Bey (Sarısaltık), M. Ramiz Çeltik, M. İrfan Sunter, İsmail Hakkı Artan ve Arif Erdem yer aldı.

İstiklal ve Kuvvay-ı Milliye Madalyası sahibi olan nadir isimlerden Şevket Ödül, yaşamını Lüleburgaz’da sürdürdü. Ödül, vefatının ardından Lüleburgaz Şehitliği’ne defnedildi.