Kalın Bağırsak Kanseri

Özel Derman Hastanesi

Genel Cerrahi Uzmanı

Doç. Dr. Selim Sözen yazdı...

(1-31 Mart Kolon Kanseri Farkındalık Ayı)

Kanser hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Ülkemizde kalın bağırsak kanserleri, tüm kanserler içerisinde üçüncü sırada yer almaktadır. Kolon kanseri, bağırsak duvarındaki poliplerle başlar. Büyük polipli (1 santimetreden büyük), çoklu polipli veya displazili polipli (anormal fakat henüz kanserli olmayan hücreler) bireyler en fazla risk altındadır.

Kalın bağırsak tümörlerinin en sık yerleşim yeri sol tarafıdır, burası da kalın bağırsağın dar yerlerindendir. Bu yüzden sol taraf tümörlerinde bağırsak tıkanıkları karşımıza daha çok çıkmaktadır. Rektum (Kalın bağırsağın son kısmı) tarafında yani makata yakın kısımdaki tümörlerde en sık bulgu, dışkıya kan bulaşmasıdır. Burada dikkat edilecek durumlardan birisi hemoroid denen hastalıkta da dışkıda kan gözlenir ve kişi bu durumu karıştırarak teşhis ve tedaviyi geciktirebilir.

Risk Faktörleri

•             Aşırı kilolu veya obez olmak

•             Fiziksel olarak aktif olmamak

•             Fazla miktarda işlenmiş (sosis, salam ve benzeri) veya işlenmemiş kırmızı et (sığır, kuzu, karaciğer ve benzerleri) tüketmek

•             Sigara dahil tütün ürünlerini kullanmak

•             Fazla miktarda alkol almak

•             Şeker hastalığı (Tip 2 diyabet hastası olması)

•             Yaş arttıkça kalın bağırsak kanseri riski artmakta (100 bağırsak kanserinin 85’inden daha fazlası (%85) 50 yaş ya da daha üstü kişilerde görülmüştür.)

•             Ülseratif kolit veya Crohn hastalığı gibi enflamatuar bağırsak hastalıkları ( 8 yıldan daha uzun bir süre boyunca kalın bağırsağı etkileyen ülseratif kolit ya da Crohn hastalığına sahip olmak)

•             Akromegali, büyüme hormonu bozukluğu

•             Diğer kanserler için radyasyon tedavisi almış olmak

•             Kişinin kalın bağırsak polipleri olması

•             Kalıtsal bir sendromun olması (ailesel adenomatöz polipozis ve kalıtımsal polipozis dışı kolon kanseri (Lynch sendromu) gibi)

Belirtiler

•             Bağırsak alışkanlıklarında ishal-kabızlık gibi değişikliklerin olması ve bu değişikliklerin birkaç günden uzun sürmesi

•             Bağırsakların tam boşalmadığı hissi

•             Dışkıda kan (parlak ya da koyu kırmızı) görülmesi ve/veya dışkı renginde koyulaşma

•             Karında şişkinlik, kramp tarzında ağrı veya gaz şikâyeti

•             Bilinen bir neden olmaksızın kilo kaybı

•             Kansızlık

•             Kansızlığa bağlı halsizlik ve yorgunluk hissi

•             Sürekli dışkılama dürtüsü

Tedavi

Kalın bağırsak kanserinde cerrahi, ilaç tedavisi (kemoterapi) ve ışın tedavisi (radyoterapi) gibi farklı tedavi seçenekleri uygulanmaktadır. Kolon kanseri tanısından sonra tedavi planı hazırlanır. Bu plan her hastada farklılık gösterebilir. Çünkü hastalığın derecesi tedavi planının belirleyicidir. Ama genel olarak cerrahi operasyon sonrasında kemoterapi ve radyoterapi kolon kanseri tedavi yöntemleridir.

Korunma

Kalın bağırsak kanserini önlemek için atılması gereken en önemli adımlardan biri tarama olmakla birlikte;

•             Sağlıklı kiloda kalmak ve bunu sürdürmek

•             Taze meyve ve sebze ağırlıklı beslenmek

•             Posa içeriği yüksek besinlerin tüketimini artırmak. Posa içeriği en yüksek besinler sırasıyla; kuru baklagiller, tahıllar, sebze-meyvelerdir.

•             Günde 30-60 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapmak (tempolu yürüyüş, bisiklete binme gibi)

•             Sigara ve alkol kullanmamak

•              Domuz pastırması, sosis ve jambon gibi terbiyelenmiş ve işlenmiş etlerden daha az tüketmek

•              Daha az kırmızı et, daha çok balık tüketmek

•              Süt, yoğurt ya da peynir gibi kalsiyum açısından zengin gıdalar tüketmek

gibi hususlara dikkat edilmesi kalın barsak kanserinden korunmak açısından önemlidir. Ayrıca risk faktörü içeren bireylerin kontrollerini muhakkak yaptırmaları gerekir.