Kalp damarınızda plak olmasın…!

Medikent Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Dr. Barış Aygüç yazdı...

Plaklar damar duvarı içinde kalsiyum ve kolesterol içerikli maddelerin birikmesiyle oluşan pürüzlenmelerdir. Kalp damar plakları çoğunlukla kalbi besleyen atardamar yani koroner damarlarda meydana gelir. Bu durum Aterosklerotik Koroner Kalp Kastalığı (ASKH) olarak tanımlanır.

Damar plağının içinde vücut hücreleri tarafından yutulmuş ama orada birikmiş kalsiyum benzeri sertleşmiş minerallerin de içinde bulunduğu kolesterol yapıları bulunmaktadır.

Plaklar En sık kalp damarlarında ve beyine giden boyun damarlarında görülür, bunların dışında diğer bölgelerde görülebilse de diğer damarlardaki plaklar o kadar riskli değildir.

Kalp damarlarındaki oluşan daralmayı 10 katlı bir bina gibi düşünürsek, plaklar binanın temelidir. Yani plak varsa ve önlem alınmazsa bu durum damarda darlığa ve sonunda tıkanıklığa kadar yavaş yavaş ilerleyecektir.

Kalp damar plakları, yüksek kolesterol düzeyi, yüksek tansiyon, şeker hastalığı , sigara kullanımı, ileri yaş (erkeklerde 45 yaş ve kadınlarda 55 yaştan büyük olmak) ailede ateroskleroz (damar sertliği) hastalığına yatkınlık bulunması gibi faktörlerle damar iç yüzeyinin zaman içinde normal fonksiyonlarının bozulması ve pürüzlenmelerin ortaya çıkmasıyla oluşabilmektedir.

Özellikle genç hastalarda damarlarda %30-40 arası bir darlık yapan plakta , plak yapısı henüz çok sert olmayabilir. Daha yumuşak ve genç olarak tanımlanan bu plaklar hassas yapıdadır ve yırtılarak üzerine kümelenen pıhtıyla beraber ani kalp krizlerine yol açabilmektedir. Genç yaşlarda kalp krizine bağlı can kayıplarını önemli miktarı bu tarz plaklarla ilişkili olabilmektedir.

Plaklar genellikle hastada onu doktora götürecek bir şikayet oluşturmaz.  İlerleyip darlık oluşturana kadar yada yırtılıp kalp krizi yapana kadar belirti vermez.

Kalp krizleri özellikle çok kritik darlık yapmayan bu plaklardan kaynaklanmaktadır.

Bu nedenle risk faktörleri olan bireylerin gerekli muayene ve tetkikleri yaptırarak tanısı konmalı ve önlemler alınmalıdır.

Kardiyoloji uzmanı tarafından yapılan genel kalp muayenesi, EKG, EKO, Efor testi gibi temel testler dışında kalp damarındaki plak için kesin tanıda en değerli güncel tetkik KORONER BT ANJİYOGRAFİ ( Sanal Anjiyografi ) yöntemidir.

Tek dikkat edilecek husus işlem sırasında kullanılan kontrast maddeye karşı allerji olup olmaması ve böbrek fonksiyonlarının korunması için öncesi ve sonrası bol sıvı tüketilmesi durumudur.

Kalp damarında plak tesbit edildiğinde “Ne olacak canım ciddi darlık yokmuş basit bir plak varmış”diyen hastalar oluyor ve maalesef önlem almadan hayatlarına devam ediyorlar. Kalp damarlarında plak tespit edilmesi, mevcut risk faktörlerinin ortadan kaldırılması başta olmak üzere bir dizi önlemler gerektirir;

◦ Hipertansiyon , Şeker hastalığı, Yüksek kolestrol gibi durumların tedavisi,

◦ Yaşam tarzı değişiklikleri ( Sigarayı bırakmak, alkolü azaltmak, kilo vermek, düzenli egzersiz yapmak),

◦ Plak stabilizasyonu ( yani yırtılmasın ve üzerine pıhtı oturmasın diye plak sağlamlaştırma) amacıyla hastalara düşük doz aspirin ve kolestrol ilacı başlanması,

◦ Hastaların periyodik olarak belli aralıklarla Kardiyoloji uzmanı muayenesi ve gerekli testlerden geçirilmesi,

◦ İleri derecede darlık oluşturan plak tesbit edildiğinde normal kateter koroner anjiyografi yapılarak mevcut darlıkların stent yada by-pass yöntemi ile kalıcı tedavisinin sağlanması.