Babanın Çocuk Gelişimine ve Çocuk Ruh Sağlığına Etkisi

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı

Uzm. Dr. Cansın Ceylan yazdı...

İlk yıllarda babanın ilgisi neden önemli?

Çocuk gelişimi denince uzun yıllar akla anne ile bebek arasındaki ilişki geldi; babanın payı evin geçimi ve disiplinle sınırlı görüldü. Bugün babanın ilk aylardan başlayarak bağlanmada, duygu düzenlemede, dil gelişiminde ve çocuğun ileriki yıllardaki ruh sağlığında kendine ait bir yeri olduğunu biliyoruz.

Bağlanma

Bebekler kendilerine düzenli bakım veren herkese bağlanır. Özellikle 4. aydan itibaren babayla da kendine özgü bir bağ kurulmaya başlanır. Bu bağın güvenli olmasını belirleyen şey duyarlılıktır: Peki duyarlılık nedir?

Bebeğin işaretlerini fark etmek, duygularını çözmeye çalışmak ve zamanında karşılık vermek. Duyarlılık babada da annede olduğu kadar belirleyicidir. Babasıyla güvenli bir bağ kuran bebek, yeni ortamları keşfederken onu güvenli bir dayanak olarak kullanır.

Duygu düzenleme

Bebek duygularını kendi başına yatıştıramaz. Ağladığında sakinleştiren, çok heyecanlandığında yatıştıran ebeveynler ile defalarca kez yaşayarak öğrenir. Babaların bebekleriyle oynadığı oyunlar çoğu zaman daha hareketlidir; havaya atıp tutmak, yerde boğuşmak gibi oyunlarda heyecan yükselir, sonra yeniden iner. Kuralı ve sınırı baba koruduğunda bu oyunlar çocuğun kendini denetleme becerisini destekler.

Dil gelişimi

Babanın bebekle konuşması ve birlikte resimli kitaplara bakması, dil gelişimine annenin katkısından ayrı bir katkı sağlar. 6 aylık bebeğiyle kitap okurken zengin bir sözcük dağarcığı kullanan babaların çocukları, 3 yaşına geldiklerinde daha ileri dil becerileri gösterebiliyor. Çocuğu cevap vermeye çağıran “Bu ne?”, “Nereye gitti?” gibi sorular da kelime öğrenimini destekliyor.

İleriki yıllardaki ruh sağlığı

Babanın çocukla düzenli ve doğrudan ilgilenmesi, ilerleyen yıllarda daha az davranış sorunu ve daha iyi psikolojik uyumla ilişkilidir. Babasının ilgisi çocukluk boyunca süren kızlarda, genç yetişkinlikte de psikolojik sorunlar daha az görülüyor. Babayla güvensiz bir bağ ise hem öfke ve saldırganlık gibi davranış sorunlarıyla hem de kaygı ve depresyon ile bağlantılıdır. Bu ilişkinin gücü, anneyle kurulan bağda görülene yakındır.

Babanın kendi ruh sağlığı

Doğumdan sonraki ilk yılda her on babadan yaklaşık biri depresyon yaşar. İş ve para sıkıntısı, eşler arasındaki gerginlik ya da annenin de depresyonda olması bu riski artırır. Bu dönemde depresyonda olan babaların çocuklarında okul öncesi yıllarda duygusal ve davranışsal güçlükler, annenin durumundan bağımsız olarak daha sık görülür; dil gelişimi de yavaşlayabilir.

Neler yapılabilir?

Bütün bunların günlük hayattaki karşılığı çoğu zaman oldukça sade: bebeğin bakımını paylaşmak, birlikte oynamak, anlattıklarını dinlemek, zorlandığında yanında olmak. Baba ile çocuk arasındaki bağ, bu küçük anların zaman içinde birikmesiyle güçlenir. Elbette babanın da yorulduğu, zorlandığı ve desteğe ihtiyaç duyduğu dönemler olabilir; böyle zamanlarda yardım istemek bu ilişkinin bir parçasıdır. Çocuğun ihtiyacı her şeyi doğru yapan bir baba değil, kendisini tanımaya çalışan ve hayatında yer almaya devam eden bir babadır. Yıllar sonra oynanan oyunların ayrıntıları unutulsa da “Babam beni dinlerdi, ona anlatabilirdim” duygusu kalabilir.