25 Haziran 2022 Cumartesi
Bize Ulaşın
Künye
Lüleburgaz
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Spor
Güncel Gündem
Resmi İlanlar
YAZARLAR
» son dakika haberler
Lüleburgaz 0°C
YAZAR DETAYI
Göksal ÇİDEM
Aynı dağın iki nehri
Yazı Tarihi: 20 Nisan 2022 Çarşamba 06:18

Trakya’nın 3 ili, 3 denizi, 3 dağı, 3 ormanı  var.

Ancak 3 ilin tek bir akarsuyu var(DI). Ve bu akarsuyun beslediği verimli topraklar, Türkiye’nin, hatta Avrupa’nın bile en önemli çökeltme havzalarından birisi (idi).  Ergene artık yok. Akarsu, akarsıvı haline geldi. Bir zamanlar su değirmeni olan, balıkçılık yaparak geçimini sağlayan insanların olduğu, Türkiye’deki pirinç ihtiyacını karşılayan Ergene havzası plansız yapılaşmalar uğruna yok edildi.

Ergene nasıl bitti. Kirli sanayi 70’li yıllarda Çerkezköy-Çorlu-Burgaz aksına yönlendirildi. Geldikleri yer Ergene kaynaklarının üzeriydi. Yer altından çektikleri temiz suları kirleterek dereler aracılığı ile Ergene’ye bıraktılar. Trakya’daki yaşamı yok ettiler. Trakya toprakları obruklarla tanışmaya başladı. Ergene doğduğu yer ile Meriç nehrine döküldüğü yer 283 km. Istrancalarda doğduğu yerden 25-30 km temiz akan nehir, sanayi ve yerleşim bölgelerinden sonra 250 km zehir akıyor. Sanayi gelirken aş - iş getiriyoruz dediler. Gelen kanser oldu. Ölüm oldu.

Ergene’nin doğduğu Istrancaların 1/3’ü Bulgaristan’da 2/3’ü Türkiye’de. Bulgaristan Istrancası 1161 kilometrekare biyosfer rezerv alanıdır. Türkiye tarafı 1970 kilometrekare, madencilik ve kirli sanayi alanı.

AYNI DAĞDAN DOĞAN 2 NEHİR: VELEKA YAŞIYOR- ERGENE ÖLDÜ

İki nehir. Biri Veleka-diğeri Ergene. İkisi de Türkiye Istrancalarından doğuyor. Biri Bulgaristan’a akıyor. Diğeri Türkiye sınırlarında akıyor. Veleka nehrinden su, Ergene Nehri’nden sıvı akıyor.

Veleka’da balık tutulup, tekne gezileri yapılırken, Ergene’de canlı yok. Nehir kenarında yürümek bile imkansız hale geldi. Veleka nehri ve çevresi ise biyosfer rezervi. Koruma alanı.

Nehrin birinin kaderi içindekileri ve çevresindekilere yaşam kaynağı olmak, diğerinde ise içindekiler ve çevresindekilere ölüm saçmak.

Veleka, Istranca'nın en büyük ve en uzun nehridir. (147 km). Türkiye'deki Istrancaların zirvesinden doğar ve Bulgaristan'a akar.

Bizde adı Kocadere. Sınırı geçince Veleka oluyor. Veleka Bulgarcada “Koca, Ulu, Büyük” anlamında.

Türkiye’den doğan Veleka'da 32 balık türü vardır - kahverengi alabalık, Avrupa kefali, leuciscus cephalus, minnow, minnow, Kırım halter, chalcalburnus chalcoides, alburnoides bipunctatus, amur bitterling, Anguilla anguilla L., Mesogobius batrachocephalus ve diğerleri. Alt akıntısındaki ormanlar ve çayırlar, mevsimsel olarak kaynak sularıyla dolup taşar ve böylece nemli ve yoğun bir sulak alan oluşturur.

Veleka Sit Alanı (1546,3 ha) 

Eski meşe-kayın ormanlarını, Veleka Nehri kanyonunu korumak için SİT alanı ilan edildi. Bir karstik bölgeden geçtiği ve çok sayıda menderes oluşturduğu Veleka nehrinin orta akıntısını kaplar. Çok sayıda kuş, altın kartal (Bulgaristan topraklarında ağaçlarda yuva yaptığı tek yer Istranca'dır), kara leylek, Mısır akbabası gibi asırlık ormanlarda ve kayalık yamaçlarda barınak bulur. Bir sürü memeli. Su samurunun en iyi korunmuş popülasyonlarından biri Veleka nehrinde bulunur. Kaynak: https://www.strandja.bg/en/info/35-reki-i-vodi-en

Türkiye’den doğan Ergene’de ise balık değil, canlı bile yok.

Veleka ve Kocadere kenarlarında kayalıklar vardır. Bu kayalıklar da Kara leylek, Puhu gibi kuşlara ev sahipliği yapar.  Karşı tarafta bir Puhu yuvası var diye yuva ve çevresi koruma altında. Bizde de Puhu yuvası var. Biz ne yapıyoruz? Kocadere üzerine Çağlayık köyünde baraj planlanıyor. Barajın taş ihtiyacı için de Puhu yuvasının olduğu bölgede patlatmalı taş ocağı planlanıyor.

Bulgaristan’da Kalkata bölgesi, bir çift baykuşun yuvasını korumak için SİT alanı ilan edildi. Bölgeye bazen “Baykuş” denmesinin nedeni budur.   

Baraj yapabilmek için BERN sözleşmesine uymak gerekiyor. Uyulacak mı? Hep birlikte göreceğiz. Baraj yapılırsa Veleka ve doğal yaşam için çok büyük tehdit olacak.

Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi kısaca Bern Sözleşmesi Türkiye tarafından 9.1.1984 tarihinde onaylanmış, 20.02.1994 tarih ve 18318 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bu sözleşmenin 4 . maddesi’nin 1.fıkrasına göre “Her Akit taraf, yabani flora ve fauna türlerinin yaşama ortamlarının, özellikle I ve II nolu ek listelerde belirtilenlerin ve yok olma tehlikesi altında bulunan doğal yaşama ortamlarının muhafazasını güvence altına almak üzere, uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır” üçüncü fıkrasına göre “Akit taraflar, II ve III nolu ek listelerde belirtilen göçmen türler için önem taşıyan ve kışlama, toplanma, beslenme, üreme veya tüy değiştirme yönünden göç yollarına uygun ilişki konumunda bulunan sahaların korunmasına özel dikkat göstermeyi kabul ederler.”. 6.Maddesi’ne göre “Her akit taraf, II no’lu ek listede belirtilen yabani fauna türlerinin özel olarak korunmasını güvence altına alacak ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır.” Bu maddede belirtilen önlemler arasında “Üreme ve dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip”in yasaklanması vardır.

Karşı tarafın Istrancaları Bulgaristan tarafında Biyosfer rezerv alanı olarak, 27 yıldır koruma altındadır. Korunan alan Bulgaristan topraklarının %1’ini kapsamaktadır. Biyosfer rezerv alan sınırlarında kalan VELEKA’nın tamamı SİT kapsamında olup koruma altındadır.

Bizim Istrancalarımız da bir an önce biyosfer rezerv ilan edilip mutlaka koruma altına alınmalıdır. Yoksa Ergene-Veleka durumunu, ormanlarımızda yaşayacağız. Karşı ormanlarda yaban hayatı, bizde ise taş ocakları kalacak.

 

 

Bu yazı 2980 defa okunmuştur.
YORUMLAR
DİĞER YAZILARI
» Toprak Bayramı!
» Aynı dağın iki nehri
» Coğrafya nehirler için kaderdir
» Bir sulak alan hikayesi Istrancalar İğneada Longoz (Subasar) Ormanları
» 2021’den 2022’ye giderken
» Toprağımızı kayıtsız şartsız korumak zorundayız
» Ahlat ağacını ağlatmayacağız
» Dünya su ve orman günü
» Toprağımızı kayıtsız şartsız korumak zorundayız
» HİBAKUŞA  -  TRAKUŞA!
Yazarın tüm yazıları >>>
E-Gazete
Yazarlar
Anket
Hava Durumu
Facebook
Twitter