23 Mayıs 2018 Çarşamba
Bize Ulaşın
Künye
Lüleburgaz
Kırklareli
Edirne
Tekirdağ
Spor
Güncel Gündem
Resmi İlanlar
YAZARLAR
» son dakika haberler
Lüleburgaz 19°C
Açık
YAZAR DETAYI
Nedim MENEKŞE
17 Nisan 1940 anısına ON YEDİ NİSANLAR
Yazı Tarihi: 11 Nisan 2018 Çarşamba 07:19

17 Nisan tarihinin eğitim tarihimizde ve özellikle Köy Enstitülüler için özel bir anlamı vardır.

Bu anlamı ona, Köy Enstitülerinin 17 Nisan 1940 tarihinde açılmış olması yüklemektedir.

Köyler için öğretmen yetiştirme arayışları 1937 yılında eğitmen kurslarının açılması ile başlamış, ilk eğitmem kursu 1936-1937 öğretim yılında Eskişehir Çifteler de açılmıştır Bu arayışa, 1947 yılında Eskişehir ve İzmir’de, 1938 yılında Edirne’de birer “Köy Öğretmen Okulunun” açılması ile devam edilmiştir.

 Adları öğretmen okulu olsa da bu okullar var olan öğretmen okulları uygulamasının dışında “Köye öğretmen yetiştirmenin yanında, köye her türlü yararlı elemanı yetiştirmek “gibi bir amacı taşıyordu. (Bu göreve köy sağlık Memuru yetiştirmekle başlamıştı) Öğrenci köyden alınacak, köy şartlarında yaşayarak, üreterek ve yaparak ve yaşayarak öğrenim görecek ve köye gönderilecekti. Öğretim programları buna göre düzenlenmişti ve bir nevi “Köy Enstitülerinin ön denemesiydi.”

Bu deneme başarılı olmuş ve bu okullar 17 Nisan 1940 tarihinde Köy Enstitüsüne dönüştürülmüş, on yeni Köy Enstitüsü daha açılmış ve böylece Köy Enstitüleri dönemi başlamıştı.

                 Açılışlarında altı yıl sonra kapanmaları için çalışmaların başlaması ayrı ve hazin bir hikayedir. Yazımızın konusu bu değil. Konumuz açılışlarındaki coşku ve heyecan.

 Aslında 19 Haziran 1942 tarihinde yayınlanan 4274 sayılı “Köy Enstitüleri ve okulları örgütlenme” yasası 19 Haziran’ı köy okulları için resmi tatil ve “İlköğretim Bayramı” olarak kabul etmiştir.

                  Bu bayram 17 Nisan’ın gölgesinde kalmış ve yerleşerek kutlanmasının alışkanlık haline gelmesine köy enstitülerinin ömrü yetmemiştir.

Buna karşılık yasada belirtilmediği halde 3803 sayılı Köy Enstitüleri kuruluş yasasının kabul tarihi olan 17 Nisan; Köy Enstitüleri ve Köy Enstitülülerce başından beri bir bayram havası içinde kutlanmıştır.

Köy Enstitüleri dergisinin birinci sayısında Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü öğrencisi Şevket Hızal "Hasanoğlan Köy Enstitüsünde 17 Nisan” başlıklı yazısına şöyle başlıyor; " 3803 sayılı Köy Enstitüleri Yasasının Büyük Millet Meclisinden çıkışının beşinci yıl dönümü Hasanoğlan Köy Enstitüsü'nde parlak bir şekilde kutlanmıştır.

 Kültürel hayatımıza, tekâmül hamlemize yeni ve kuvvetli bir hız verecek olan bu gün, şüphesiz tarihi bir gün olarak kalacaktır. Başta büyük başbuğumuz İsmet İnönü ve sayın eşleri olduğu halde B.M.M. Reisi Abdülhaluk Renda, Başvekil Şükrü Saracoğlu, Maarif vekili Hasan Ali Yücel, C.H.P grup reisi vekilleri general Kâzım Özalp ve Hasan Saka, Müstakil grup reisi Ali Rana Tarhan, C.H.P. Genel Sekreteri Memduh Şevket Esendal, bazı mebuslar Ankara valisi ve İlk Öğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç bu parlak törende hazır bulunmuşlardır” .

Hasanoğlan’da yapılan törenlerin birer benzeri tüm Türkiye'yi kucaklayan enstitülerin tamamında 17 Nisanlarda yapılırdı. Bu günlere Köy Enstitülerinin bölgelerine giren illerin valileri başta olmak üzere tüm yöneticiler katılır, köy enstitülüler yeteneklerini sergiler, çevre halkı ve öğrenci velileri ile birlikte büyük bir kaynaşma içinde günün nasıl geçtiği anlaşılmazdı.

Enstitülerin açık olduğu zamanlarda 17 Nisanların enstitü yaşamında ve Köy Enstitüsü mezunları için bir anma günü olmanın ötesinde, başka anlamları da vardır. Her 17 Nisanlar, geçmiş bir yıl içinde yapılanların genel bir değerlendirmesini yapıldığı ve gelecek yıl için plânların hazırlandığı gün olurdu.

Cumhurbaşkanı İsmet İnönü radyoda bir konuşma yaparak ülke çapında alınan sonuçları açıklardı.

17 Nisanlar Köy Enstitüsü mezunu öğretmenler ve eğitmenler için ayni zamanda bir değerlendirme günüydü. Yaptıkları hizmete göre köy öğretmenleri "Ülkü eri sayılmak", "Bir tesise adı verilmek", "Köye hizmet edenler anıtına adı yazılmak" gibi ödüller alırlardı, daha doğrusu alacaklardı. Yasaya göre her köy enstitüsünün uygun bir yerindeki alanda projesi Bakanlıkça hazırlanan bir "KÖYE HİZMET EDENLER" anıtı yapılacak ve bu ödülü alanları adları her yıl 17 Nisanlarda bu anıta yazılacaktı. Ülkü eri sayılanlara da ay yıldızlı birer madalya verilecek, isimleri devlet radyosundan duyurulacaktı.

Köy Enstitüsü mezunları görev yaptıkları sürelerde ve emekli olduktan sonra da 17 gününü yaşatmaya devam etmişlerdir

17 Nisanların en karanlık dönemi Köy Enstitülerinin kapanış döneminde yaşanmıştır. Bu dönemde 17 Nisanları kutlamak suç sayılmış, Köy Enstitülüler bu günü özel toplantılarda evlerde, kahvelerde gizli gizli kutlamaya devam etmişlerdir.

Toplumumuz, Köy Enstitülerini kapatılması ile ülkemizin kaybettiğinin bilincine varmaya başlamasından sonra 17 Nisanlar ve Köy Enstitüleri anılmaya başlanmıştır. Bu konuda dernekler, vakıflar kurulmuştur. Bunların en önemlileri Ankara’da kurulan “Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı,  Kepirtepeliler Eğitim Vakfı,  İzmir’de kurulan Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği ve başka derneklerdir. Bunların Köy Enstitülerinin tanıtılmasında ve yaşatılmasında büyük emekleri olmuştur.

Bu gün artık Köy Enstitüleri bu dernekler dışında, sosyal demokrat belediyeler,  şehir konseyleri, Atatürkçü Düşünce Dernekleri ve sayısız kurum tarafından anılmakta ve yaşatılmaktadır.

 Bizleri, yaşayan Köy Enstitülüleri en çok mutlu eden de budur.

Bu yazı 545 defa okunmuştur.
YORUMLAR
DİĞER YAZILARI
» 17 Nisan 1940 anısına ON YEDİ NİSANLAR
» 17 Nisan 1940 Anısına
» 17 NİSAN YAKLAŞIRKEN
» ÖĞRETMEN OKULLARININ TOPLUM KALKINMASINDAKİ YERİ VE ÖNEMİ
» BİR KÖY ENSTİTÜLÜ İLE TANIŞALIM
» ÖĞRETMEN PERFORMANS DEĞERLENDİRME VE ADAY ÖĞRETMENLİK İŞ VE İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİ (TASLAK)
» BİR VEDA YAZISI
» RECEP BULUT’U (TÜRKÖZ) KAYBETTİK
» YADIRGADILAR BİZİ
» YENİ KUŞAK KÖY ENSTİTÜLERİ DERNEĞİ MANDOLİN GRUBU VE KOROLARI
Yazarın tüm yazıları >>>
E-Gazete
Yazarlar
Anket
Hava Durumu
Facebook
Twitter
xx